Cách trung tâm tỉnh lỵ Gia Lai khoảng 30 km về hướng bắc, làng nghề truyền thống rượu Bàu Đá Cù Lâm (phường An Nhơn Tây; trước đây thuộc thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định) nằm giữa cánh đồng xanh thẳm. Những ngày cuối năm, xóm Bàu Đá (làng Cù Lâm) như bừng tỉnh trong cái se lạnh miền Trung. Vừa đến đầu làng, mùi thơm của lúa non, của men ủ và hương rượu nồng đã quyện vào gió.

Cái tên Bàu Đá bắt nguồn từ một bàu nước cổ trong làng. Tương truyền từ khoảng năm 1940, những cư dân đầu tiên đã dùng nước tại đây, kết hợp với gạo lứt dẻo thơm và men truyền thống để chưng cất nên thứ rượu trong vắt như pha lê, sủi tăm, nồng độ cao nhưng uống êm, ít gây đau đầu.

Theo một giai thoại, tổ nghề rượu Bàu Đá là một người quê vùng Tây Sơn. Thuở trẻ, ông làm công nhân trong nhà máy rượu của người Pháp. Sau khi nhà máy giải thể, ông phiêu bạt nhiều nơi rồi dừng chân ở làng Cù Lâm vào năm 1940. Từ những kỹ thuật học lỏm được, ông mày mò dựng hệ thống chưng cất thô sơ. Sau nhiều lần thử nghiệm, loại rượu cay nồng đặc trưng ra đời và dần nổi tiếng. Một câu chuyện khác lại kể về người phụ nữ tên Đấu, vốn xuất thân từ gia đình nhiều đời nấu rượu ở Tây Sơn. Sau khi lấy chồng và chuyển về xóm Bàu Đá sinh sống, bà mang nghề theo. Khi dùng nước giếng địa phương để nấu, rượu cho hương vị đặc biệt hơn hẳn. Bà truyền nghề cho dân làng, hình thành nên làng nghề trứ danh. Người dân sau đó gọi tên rượu Bàu Đá như cách "nói lái" từ tên Bà Đấu.

Nhà thờ tổ nghề nấu rượu Bàu Đá tại xóm Bàu Đá (làng Cù Lâm)​

Thực hư nguồn gốc vẫn chưa được xác tín, nhưng danh tiếng rượu Bàu Đá đã vang xa nhiều thập kỷ. Dù vậy, làng nghề cũng trải qua không ít thăng trầm. Khoảng năm 1945, do thiếu lương thực và nạn đói, các bếp rượu ở Cù Lâm buộc phải tắt lửa. Đến năm 1972 mới được nấu lại, rồi sau ngày giải phóng tiếp tục gián đoạn. Phải đến đầu những năm 1990, lửa nghề mới đỏ trở lại và duy trì đến nay. rải qua biến động lịch sử, rượu Bàu Đá vẫn giữ được nét riêng.

Rượu Bàu Đá được nấu hoàn toàn thủ công theo phương pháp truyền thống. Gạo để nấu rượu phải là gạo nếp ngon, hạt tròn, dẻo và thơm. Cái hồn của rượu nằm ở men rượu bí truyền – được làm từ hơn 30 loại thảo mộc quý hiếm, ủ men tự nhiên qua nhiều ngày. Mỗi mẻ rượu là sự kết tinh giữa nước tinh khiết, hạt gạo dẻo thơm và bàn tay khéo léo của người thợ làng nghề. Chính sự tỉ mỉ ấy đã tạo nên rượu Bàu Đá – trong vắt như pha lê, thơm nồng mà vẫn êm dịu, để lại dư vị ngọt ngào khó quên.

Cái hồn của rượu nằm ở sự giao thoa giữa nguồn nước mạch đá, giống lúa đặc trưng và bí quyết thủ công nghiêm ngặt. Người nấu phải "nghe" tiếng bọt sủi, "ngửi" hương men để biết mẻ rượu đã đạt chuẩn hay chưa. Từ một sản phẩm địa phương, rượu Bàu Đá đã đạt chuẩn 4 sao OCOP, vào hệ thống siêu thị và trở thành quà biếu mang đậm bản sắc văn hóa.