Bánh đa Đô Lương là một trong những đặc sản nổi tiếng của vùng đất Nghệ An, có truyền thống tới 300 năm. Người làm bánh đa ở Đô Lương, Nghệ An thậm chí còn không nhớ được nghề có từ khi nào, chỉ biết rằng khi sinh ra đã thấy ông bà, cha mẹ làm ra những chiếc bánh đa vừng thơm ngon gánh đến chợ bán. Bánh đa Đô Lương có lúc giản dị là một món quà quê, được các bà, các mẹ dúi vào tay ăn khi đói lòng. Còn trong những ngày lễ, Tết… bánh đa cũng là một món ăn không thể thiếu trên mâm cỗ. 

Bánh đa Đô Lương nổi bật với sự giản dị nhưng tinh tế trong nguyên liệu. Những hạt gạo tẻ chọn lọc kỹ lưỡng, căng tròn và thơm tự nhiên, được xay nhuyễn để làm bột bánh. Vừng và lạc rang chín vàng, dậy mùi thơm đặc trưng, kết hợp với một chút muối và nước mắm vừa đủ, tạo nên hương vị hài hòa và đậm đà. Chính sự cân đối trong tỷ lệ nguyên liệu cùng kỹ thuật pha bột tỉ mỉ đã tạo nên sự khác biệt, khiến bánh đa Đô Lương mang hương vị riêng khó nhầm lẫn. Bột sau khi pha được tráng thành những tấm mỏng, rắc đều vừng và lạc, rồi phơi dưới ánh nắng tự nhiên cho đến khi khô đều, đảm bảo bánh giữ được vị giòn mà vẫn mềm dẻo nhẹ.

Bánh đa Đô Lương đạt đến độ ngon hoàn hảo khi được nướng trên bếp than hồng. Người nướng phải thật khéo léo, liên tục đảo bánh đều tay, đảm bảo từng chiếc bánh chín vàng đều, phồng nở tự nhiên mà không bị cháy xém. Khi bánh chín, mùi thơm của gạo, vừng và lạc hòa quyện, lan tỏa khắp không gian.

Từ những thành công của bánh đa vừng đen truyền thống, những người trẻ ở làng nghề Vĩnh Đức tiếp tục kế thừa bí quyết làm nghề của cha ông đã sáng tạo những chiếc bánh đa mới bằng cách thêm màu sắc từ nhiều nguyên liệu nông sản như khoai lang tím, nếp cẩm, gấc, dừa… để phù hợp với khẩu vị của khách hàng. Bánh đa vừng làm từ gấc, khoai lang tím kỳ công hơn các loại bánh khác. Gấc được tách hạt rồi xay lên với gạo rồi tráng bánh. Còn với bánh đa khoai lang tím, khoai được hấp chín, xay nhuyễn, thêm ít sữa đặc để dậy mùi sau đó xay cùng gạo. Bánh đa vừng làm từ gấc, khoai lang tím được làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên nên được thị trường khá ưa chuộng. Thậm chí những người muốn giảm cân thường chọn sản phẩm này để ăn kiêng. Vì vậy sản phẩm này làm ra không lo không tiêu thụ được.

Muốn ăn bánh người ta nướng lên bằng than củi. Bánh đa là thứ bánh dân dã, dễ ăn kèm với các món khác hoặc ăn riêng cũng được. Thông thường, bánh được ăn kèm với bánh mướt (một loại bánh đặc trưng xứ Nghệ được làm từ bột gạo nhưng ăn ngay khi vừa tráng xong, giống như bánh cuốn của người miền Bắc). Cuốn bánh mướt vào một miếng bánh đa rồi chấm vào bát nước mắm cay, khi cắn nghe tiếng "rốp" thật đã. Giờ đây đời sống đã được nâng lên, người ta thường ăn bánh mướt với giò, chả nhưng nhiều người vẫn nhớ và thích ăn cái kiểu "nửa khô nửa ướt" ấy. Ngoài ra, món "bún giá cá ruốc" sẽ ngon hơn nhờ một miếng bánh đa, bỏ lên ít bún, thêm ít giá sống và cùng một mẩu nhỏ cá hấp, rồi chấm vào bát ruốc (mắm tôm) đã dầm ớt vắt chanh. Vị cay nồng hoà cùng với vị ngọt bùi thêm một ít vị chua, khi ăn mồ hôi túa ra, tạo thành một dư vị thật đặc biệt.

Bánh đa Đô Lương không cầu kỳ hay sang trọng, nhưng chính sự mộc mạc, chân chất lại làm nên sức hấp dẫn đặc biệt. Những tấm bánh giòn rụm, nhẹ nhàng, dễ gói và bảo quản lâu, trở thành lựa chọn tiện lợi và thiết thực để làm quà cho người thân, bạn bè sau chuyến du lịch khám phá Nghệ An. Mỗi chiếc bánh không chỉ là món ăn, mà còn chứa đựng câu chuyện về vùng đất và con người xứ Nghệ – giản dị, mộc mạc nhưng đậm tình. Khi trao tặng bánh, bạn như gửi gắm cả hương vị quê hương: vị ngọt dịu của gạo, hương bùi của vừng và lạc, cùng sự tinh tế trong cách chế biến truyền thống.

--------------------------------------------------------------------