Ngày 25/11/1970, cách đây vừa tròn 56 năm, thực hiện quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng thành lập Ban Phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh. Khi đó, Bảo tàng Hồ Chí Minh có tên là CQ41, đó là mật danh của Văn phòng Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người còn sống, tên gọi đó để ghi nhớ sự kiện năm 1941, sau 30 năm ra đi tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ nước ngoài trở về Tổ quốc. Những công việc mà Ban Phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh đã lãnh đạo cơ quan thực hiện trong 7 năm đầu chính là những tiền đề quan trọng để Bảo tàng Hồ Chí Minh vững bước trong các chặng đường tiếp theo.

 

 Nghị quyết số 206-NQ/TW ngày 25-11-1970 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc thành lập Ban Phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh. 

Ngày 12/9/1977, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ra Nghị quyết số 04-NQ/TW chính thức thành lập Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh. Ngày 15/10/1979, Hội đồng Bộ trưởng ra Nghị định số 375-CP về việc “Quy hoạch hệ thống các chi nhánh của Viện Bảo tàng và các nơi lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh”. Từ đây, Bảo tàng Hồ Chí Minh có thêm trọng trách chỉ đạo và hướng dẫn về nghiệp vụ cho các di tích và địa điểm di tích gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Năm 1982, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã tiến hành phối hợp với các địa phương tổ chức xếp hạng, nâng cấp tu bổ, xây dựng mới một số nhà trưng bày và di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và chính thức quy tụ thành Hệ thống bảo tàng và di tích lưu niệm về Hồ Chí Minh trong cả nước. Đây là một bước phát triển quan trọng, góp phần xây dựng cơ cấu tổ chức, tăng cường và mở rộng công tác nghiên cứu, giáo dục về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

 

  Tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh được đặt ngay tại gian Mở đầu

Ngày 31/8/1985, nhân kỷ niệm 40 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, Lễ khởi công xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh đã được tổ chức long trọng. Với sự giúp đỡ của các chuyên gia Liên Xô và sự nỗ lực tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu của các cán bộ, viên chức, trưng bày cố định của Bảo tàng dần được hoàn thiện. Ngày 19/5/1990, công trình Bảo tàng Hồ Chí Minh đã được khánh thành đúng vào dịp kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh và chính thức mở cửa phục vụ khách tham quan đến nghiên cứu và học tập.

Ngày 19/5/1990, Đồng chí Đỗ Mười, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước CHXHCN Việt Nam đọc diễn văn tại Lễ khánh thành Bảo tàng Hồ Chí Minh.

 

  Tầng 1 của Bảo tàng Hồ Chí Minh tại Hà Nội trưng bày nhiều hiện vật và tư liệu về tiểu sử, hoạt động cách mạng và công cuộc xây dựng đất nước theo lời di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

 

  Tầng 2 của Bảo tàng Hồ Chí Minh là không gian trưng bày các cuộc đấu tranh tiêu biểu và chiến thắng lớn của quân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

 Tầng 3 của Bảo tàng Hồ Chí Minh là không gian triển lãm tập trung vào các sự kiện lịch sử thế giới từ giữa thế kỷ XIX đến nay. 

 

Đầu năm 2020, Bảo tàng Hồ Chí Minh đã xây dựng và khánh thành Cửa hàng lưu niệm của Bảo tàng. Đây là nơi để Bảo tàng giới thiệu các sản phẩm có liên quan tới các hiện vật hay nội dung trưng bày. Bên cạnh các ấn phẩm hiện có: Tượng Bác, các hiện vật mô phỏng đồ dùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, sách, bưu ảnh, băng đĩa phim về thân thế và sự nghiệp của Người…Chiều ngày 03/7/2024, Lễ ký kết Thỏa thuận hợp tác khoa học và văn hóa (giai đoạn 2024-2026) giữa Bảo tàng Hồ Chí Minh, Việt Nam và cùng Khu lưu niệm Lênin, Liên bang Nga đã được tổ chức tại Khu lưu niệm Lênin, thành phố Ulyanovsk, Liên bang Nga.

 

 TS Vũ Mạnh Hà - Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh và Bà Maria Anatolyevna Evseeva - Quyền Giám đốc Khu Lưu niệm Lênin ký thỏa thuận hợp tác.

Trong năm 2024, Bảo tàng đã vinh đón tiếp nhiều đoàn đại biểu và các vị tổng thống từ các quốc gia trên thế giới đến tham quan và làm việc

 Sáng 31/7/2024, tại Hà Nội, Đoàn đại biểu do Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC), Đại diện cấp cao Liên minh Châu Âu (EU) về Chính sách đối ngoại và An ninh Josep Borrell Fontelles làm Trưởng đoàn đã thăm và làm việc với Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Là một cơ quan lưu giữ, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có bản Di chúc lịch sử, Bảo tàng Hồ Chí Minh hiện đang quản lý hơn 170.000 tài liệu, hiện vật có liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong đó, số lượng tài liệu hiện vật giấy chiếm một tỉ lệ đáng kể. Ngoài ra, Bảo tàng còn có một kho tư liệu ảnh đồ sộ, với hơn 36.000 phim, ảnh gốc, chủ yếu được chụp từ sau năm 1945 đến khi Người qua đời. Phần lớn những tài liệu, hiện vật và phim ảnh này được Văn phòng Phủ Chủ tịch chuyển giao cho Bảo tàng từ những năm 70 của thế kỷ 20.

Hơn 50 năm xây dựng và trưởng thành, những nỗ lực, những cố gắng của Bảo tàng Hồ Chí Minh đã được ghi nhận bởi những tấm huân chương Nhà nước, bằng khen của Chính phủ, của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Huân chương Lao động hạng Nhất (năm 1994), Huân chương Độc lập hạng Ba (năm 2000), Huân chương Hữu nghị của Nhà nước CHDCND Lào (năm 2012), Huân chương Độc lập hạng Nhì (năm 2005), Huân chương Độc lập hạng Nhất (năm 2010), Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ (năm 2014); Bằng của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao năm 2020 và bằng khen của nhiều đơn vị khác, cờ thi đua xuất sắc từ các đơn vị nhà nước,...

  Đại diện Bảo tàng nhận Bằng khen của Bộ Trường Bộ Ngoại Giao